Με αφορμή την πρόσφατη αλλαγή στην εργατική νομοθεσία, που εξασφαλίζει πλέον στους Έλληνες μπαμπάδες 14 ημέρες άδεια πατρότητας και έμμισθη άδεια ανατροφής για 4 μήνες, διαβάσαμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον μια πρόσφατη έρευνα που έγινε σε 7515 άτομα από τη Δανία, τη Φινλανδία, την Ισλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουδία, σε σχέση με το πώς έχει εξελιχθεί στις χώρες αυτές ο ρόλος και η συμμετοχή των μπαμπάδων στις οικογένειές τους, ως αποτέλεσμα και της νομοθεσίας περί αδειών γονεϊκότητας που ισχύουν στη χώρα.

Η αναφορά που προέκυψε από την έρευνα έχει τίτλο «Η κατάσταση των Σκανδιναβών μπαμπάδων» και έχει γραφτεί από τον Carl Cederström. Ο Cederström παρατηρεί ότι μέσα στις τελευταίες δεκαετίες έχουν αλλάξει πάρα πολλές νόρμες σε σχέση με την πατρότητα: ότι οι μπαμπάδες που βγάζουν βόλτα τα παιδιά τους δεν αποτελούν πια παράξενο θέαμα για τις κοινωνίες εκεί αλλά ότι οι άδειες γονεϊκότητας εξακολουθούν, ακόμα και μετά από τόσα χρόνια, να μην μοιράζονται ισότιμα μεταξύ των γονιών. Την θεωρούμε κρίσιμη αυτή την παρατήρηση γιατί μας υπενθυμίζει ότι τις περισσότερες φορές η νομοθεσία δεν αρκεί για να αλλάξει η κοινωνία, αλλά ότι χρειάζονται στοχευμένες προσπάθειες ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, επιμόρφωσης και πρακτικής, ώστε να ξεπεράσουμε τις αντιστάσεις και τα βαθιά ριζωμένα στερεότυπα που μας χωρίζουν ακόμα από την ισότητα των φύλων.

Συνοψίζοντας τα βασικά ευρήματα της έρευνας (την οποία αξίζει, ωστόσο, να διαβάσετε με λεπτομέρεια κάποια στιγμή) αξίζει να σημειώσουμε τα εξής:

  1. Περίπου το 70% των μητέρων και πατέρων στη Σκανδιναβία συμφωνούν ότι η άδεια γονεϊκότητας θα πρέπει να μοιράζεται ισότιμα μεταξύ τους. Το 85% ανδρών και γυναικών συμφωνούν ότι η λήψη της άδειας ανατροφής πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τους μπαμπάδες.
  2. Οι μπαμπάδες θεωρούν τους εαυτούς τους ικανούς να φροντίσουν τα παιδιά τους σε ποσοστό ίδιο ποσοστό (96%) με τις μαμάδες. Το 77% των μπαμπάδων και το 80% των μαμάδων δηλώνουν ικανοποιημένοι από τη συμμετοχή τους στην ανατροφή των παιδιών τους. 
  3. Οι μπαμπάδες θεωρούν, σε ποσοστό 65% ότι μοιράζονται ισότιμα με τις συντρόφους τους τις ευθύνες της φροντίδας των παιδιών. Μόνο το 45% των μαμάδων πιστεύουν το ίδιο.
  4. Οι μπαμπάδες που πήραν μεγαλύτερη άδεια πατρότητας/ανατροφής έχουν μικρότερες πιθανότητες να περιμένουν ότι η σύντροφός τους θα αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο φροντίδας σε σχέση με τα παιδιά και το νοικοκυριό. 
  5. Οι μπαμπάδες που πήραν μεγαλύτερη άδεια έχουν μικρότερες πιθανότητες να υιοθετούν παραδοσιακές και άκαμπτες νόρμες περί αρρενοπώτητας, οι οποίες, όπως δείχνουν οι έρευνες, συχνά τους εμποδίζουν να δεθούν με τα παιδιά τους.
  6. Μαμάδες και μπαμπάδες δηλώνουν σε ίδιο ποσοστό ότι αντλούν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη σχέση τους όταν οι ευθύνες φροντίδας μοιράζονται ισότιμα. Όταν ο ένας γονιός αισθάνεται ότι αναλαμβάνει το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης, το ποσοστό ικανοποίησης μειώνεται κατά 15 ποσοστιαίες μονάδες. 
  7. Οι μπαμπάδες είναι πιο ικανοποιημένοι από το ρόλο τους ως γονιών και νιώθουν πιο ικανοί, όταν μοιράζονται ισότιμα τις ευθύνες φροντίδας. Σε αυτή την περίπτωση, οι μαμάδες αισθάνονται λιγότερο ικανές ως γονείς, όμως δηλώνουν πιο ικανοποιημένες από τη δουλειά τους.
  8. Οι μπαμπάδες που έχουν πάρει μεγαλύτερη άδεια έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναζητήσουν πληροφορίες γονεϊκότητας από τους ειδικούς (χωρίς να υποθέτουν ότι οι μητέρες, «από τη φύση τους», είναι οι ειδικές).
  9. Οι μπαμπάδες που δεν πήραν άδεια πατρότητας/ανατροφής ή την αξιοποίησαν για ένα πολύ μικρό διάστημα φοβούνται σε μεγαλύτερο ποσοστό ότι η σχέση με τους συναδέλφους και τους μάνατζερς τους θα χειροτέρευε αν έπαιρναν (μεγαλύτερη) άδεια.
  10. Όσο μεγαλύτερη άδεια έχει πάρει ένας πατέρας, τόσο πιο πρόθυμος είναι να προσαρμόσει τις συνθήκες της εργασίας του για να μπορεί να συμμετέχει στη φροντίδα των παιδιών του.

*Τους τελευταίους μήνες στο Women On Top παρακολουθούμε στενά τις προσπάθειες της Νορβηγίας και της Ισλανδίας να αντιμετωπίσουν το έμφυλο χάσμα στην εργασία (που επιδεινώνεται από την πανδημία), στο πλαίσιο του έργου “Gender equality in the corporate world: what can we learn from Norway and Iceland about empowering women in business”. Μέσα από το έργο αυτό θα επιχειρήσουμε να καταλάβουμε και να καταγράψουμε τα στοιχεία που βοήθησαν να βρεθούν η Νορβηγία και η Ισλανδία στην κορυφή της κατάταξης για την έμφυλη ισότητα στην Ευρώπη και να δημιουργήσουμε μια εργαλειοθήκη που θα μπορούν να αξιοποιήσουν ελληνικές επιχειρήσεις για να βελτιώσουν τους δείκτες ισότητας και συμπερίληψης στο οικοσύστημά μας εδώ. Το έργο υλοποιείται από το WoT και εντάσσεται στις πρωτοβουλίες ανάπτυξης διμερών σχέσεων που χρηματοδοτείται από τα EEA and Norway Grants στο πλαίσιο του προγράμματος Greek Business Innovation, με διαχειριστή επιχορήγησης το Innovation Norway Europe. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα την The Norwegian Embassy in Athens, Greece, για την πολύτιμη υποστήριξή τους και φυσικά τους εταίρους μας από τη Νορβηγία, Kvinner i Business και Confederation of Norwegian Enterprise, και από την Ισλανδία, Reykjavik University, University of Iceland και The Association of Women Business Leaders in Iceland.