Στη σειρά Women we trust, η Άννα Μπουνάτσου συνομιλεί με νέες επιχειρηματίες που έφτιαξαν κάτι καινούριο από το μηδέν, με την πολύτιμη υποστήριξη του The People’s Trust. Αν θέλεις να μάθεις πώς φτιάχνεται μια επιχείρηση, ποια είναι τα εμπόδια που θα συναντήσεις, αν το επιχειρείν είναι για σένα και ποιος μπορεί να σε βοηθήσει να ξεπεράσεις τις προκλήσεις που θα βρεις στο δρόμο σου, έλα να γνωρίσεις αυτές τις γυναίκες που κάνουν το όνειρό τους πραγματικότητα -και πιστεύουν ότι μπορείς να κάνεις κι εσύ το ίδιο.


Το After School είναι ένας χώρος που χτίστηκε με σκοπό τα παιδιά να μπορούν να αναπτυχθούν μαθησιακά και συναισθηματικά μέσα από τη δημιουργικότητα. Προγράμματα όπως η μουσικοκινητική αγωγή, η παιχνιδοπλασία, το κουκλοθέατρο και το εργαστήρι παραμυθιού τα βοηθούν να γνωρίσουν και να διαμορφώσουν την προσωπικότητά τους, να μάθουν την έννοια της έκφρασης αλλά και της προσφοράς. Στο After School μαθητές με ιδιαίτερες ανάγκες και μαθησιακές δυσκολίες διδάσκονται την ορθή μελέτη μέσω των εξειδικευμένων δασκάλων. Η Ζέτα δημιούργησε αυτό το χώρο ώστε όλα τα παιδιά να μπορούν να έρθουν σε επαφή με τη δημιουργική τους πλευρά και σε αυτή τη συνέντευξη μας μιλάει για το πώς κατάφερε να το κάνει.

Πώς ξεκίνησες να ασχολείσαι με την παιδαγωγική και την ψυχολογία;

Σπούδασα παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας. Εκ των υστέρων, όμως, εντόπισα ότι μου άρεσε πάρα πολύ και η ψυχολογία. Στην αρχή εργάστηκα στην ειδική αγωγή ως παιδαγωγός. Ήμουν εξωτερική συνεργάτιδα σε κέντρα όπου παιδοψυχολόγοι σχεδίαζαν προγράμματα για παιδιά με θέματα ειδικής αγωγής κι εμείς ασχολούμασταν με το παιδαγωγικό κομμάτι. Η ψυχολόγος όμως ήταν εκείνη που επέβλεπε το πώς μπορούν τα παιδιά να λειτουργήσουν σε ένα τμήμα. Εκεί συνειδητοποίησα πόσο ήθελα να ασχοληθώ κι εγώ με αυτό τον τομέα. Άρχισα έτσι να κάνω κάποια σεμινάρια και τον αγάπησα πάρα πολύ. Έφυγα τότε από την τάξη και ασχολήθηκα με αυτό που μου άρεσε, σε κέντρα με τέτοιου είδους προγράμματα. Εκεί εργαζόμουν και πάλι ως παιδαγωγός αλλά είχα μεγαλύτερη τριβή με τους ψυχολόγους.

Και πώς προέκυψε το After School;

Το After School προέκυψε το 2017, με αφορμή κυρίως την ανάγκη που έχω να είμαι πάντα ειλικρινής απέναντι στον πελάτη που έχω. Δεν είχαμε όμως ίδιες απόψεις με τους εργοδότες μου. Αν εντόπιζα κάποια μαθησιακή δυσκολία ή κάτι σχετικό σε ένα παιδί, ήθελα να το συζητήσω με τους γονείς, ενώ οι εργοδότες πίστευαν πως δεν είναι εύκολο να το επικοινωνήσεις αυτό σε ένα γονιό και ότι θα έπρεπε να διαχειριστώ το θέμα διπλωματικά, καθώς το παιδί αυτό είναι «πελάτης». Εμένα αυτό με έκανε να αντιδρώ. Ένα παιδί δεν γίνεται να είναι πελάτης, είναι παιδί και μόνο. Πολλοί μου είπαν ότι δε χρειαζόταν να ασχολούμαι τόσο πολύ. Εγώ όμως δεν μπορούσα να έχω μέσα μου το βάρος του να γνωρίζω ότι κάτι δεν πάει καλά και απλά να μην το λέω. Όχι από εγωισμό. Φυσικά δεν αντιδρούσα στις οδηγίες που έπρεπε να ακολουθώ στο κάθε κέντρο. Στο After School όμως δε λειτουργώ έτσι. Είναι μεγάλη μου ανάγκη να νιώθω ότι έχει έρθει ένας γονιός και του έχω πει την αλήθεια. Υπάρχουν και οι περιπτώσεις γονιών που δε θέλουν να ακούσουν, γιατί δεν είναι προετοιμασμένοι και δεν τους αρέσει. Όμως πώς νιώθει ένας άνθρωπος όταν πρέπει το παιδί του να μεγαλώσει άλλα 5 χρόνια μέχρι να τον ενημερώσει κάποιος; Μπορεί και να μην το μάθει ποτέ και τελικά να υπάρχει πολύ μεγάλο πρόβλημα. Από τη στιγμή που οι κρατικές δομές υποστηρίζουν πρακτικά γνωματεύσεις και τα παιδιά μπορούν να μπουν σε ειδικά προγράμματα στο σχολείο και να έχουν άλλη αντιμετώπιση από τους εκπαιδευτικούς, γιατί να μην το κάνεις; Ένα παιδί με δυσλεξία ή ένα παιδί που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού δεν είναι άρρωστο και δεν μπορώ να δεχτώ κανέναν να το αποκαλεί έτσι. Έχω ακούσει και γονείς να μου το λένε αυτό. Όλα δουλεύονται κι όλα διορθώνονται. Πρέπει απλώς να το διαχειριστεί κάποιος σωστά.

Καταλαβαίνω ότι προτιμάς να έχεις τη δική σου επιχείρηση.

Ναι, δεν το συζητώ. Εδώ ορίζω εγώ πώς θα κινηθούν τα πράγματα. Λέω ό, τι πιστεύω ότι οφείλω να πω σε αυτόν που έχω απέναντί μου, χωρίς να παραποιώ την αλήθεια. Βέβαια έχει καλά στοιχεία το να έχεις κάτι δικό σου, αλλά έχει και πάρα πολλές ευθύνες. Γιατί είμαι μπροστά και διαχειρίζομαι εγώ τις καταστάσεις -και τις καλές και τις δύσκολες. Αν είσαι μισθωτή κάπου έχεις μια προστασία. Δεν εκτίθεσαι εσύ 100%. Στην επιχείρησή σου έχεις διαφορετικά πράγματα να διαχειριστείς και δεν ξέρεις πάντα αν το κάνεις σωστά, γιατί δεν έχεις κάποιον να σου δείξει τον τρόπο. Παίρνεις ρίσκο σε πάρα πολλά πράγματα. Εγώ πήρα ρίσκο από την αρχή, γιατί το ξεκίνησα χωρίς να το πολυσκεφτώ. Είπα, όμως, ότι θα τα καταφέρω. Δεν υπήρχε η αποτυχία στο μυαλό μου, επειδή πιστεύω πως όσο δουλεύουμε κι όσο προσπαθούμε θα τα καταφέρνουμε. Θεωρώ πως πολλοί από τους ανθρώπους που δεν τα καταφέρνουν είναι εγκλωβισμένοι σε κάτι που δεν τους αρέσει. Υπάρχουν δυσκολίες, βέβαια, γιατί μπαίνει κι ένα οικονομικό κομμάτι, τελείως διαφορετικό. Ο μισθωτός θα πάρει το μισθό του και τελείωσε. Εδώ ξεκινάς στην αρχή και δεν έχεις μισθό. Έχεις ένα παιδί, γιατί γίνεσαι γονιός όταν κάνεις κάτι δικό σου επιχειρηματικά. Πονάς όταν δεν πάει καλά, όταν κάτι στραβώσει, πονάς πάντα. Αλλά νομίζω ότι είναι πολλά περισσότερα τα καλά. Το θέμα είναι όταν συμβαίνει κάτι να το αντιμετωπίζεις και να έχεις πολύ καλό περιβάλλον. Το περιβάλλον να το δημιουργείς εσύ. Αν έχεις περάσει από τη φάση του μισθωτού ξέρεις τι σου αρέσει και τι όχι. Αυτά τα μειονεκτήματα που έβλεπες, οφείλεις, ως εργοδότης τώρα, να τα κάνεις πλεονεκτήματα στη δουλειά σου. 

Πέρα από τα μαθησιακά κάνετε διάφορες δραστηριότητες στο After School. Όπως μουσικοκινητική αγωγή, θεατρικό παιχνίδι και άλλα. Αυτά πώς βοηθούν ένα παιδί;

Θεωρώ ότι η εκπαίδευση είναι πολύπλευρο πράγμα. Τα μικρά μαθαίνουν μέσα από το παιχνίδι. Στις μεγαλύτερες ηλικίες, πέρα από το διάβασμα που είναι το βασικό άγχος και καθήκον των παιδιών, έχουν  πάρα πολλές δραστηριότητες. Χρειάζονται ένα διάλειμμα. Πρέπει να σεβόμαστε ότι δουλεύουν πολύ σκληρά και είναι στρατιωτάκια στο πρόγραμμά τους. Γενικά προσπαθώ να κάνουμε κι άλλα πράγματα, όπως μια εκδρομή. Κάνουμε κάθε χρόνο την καλοκαιρινή γιορτή μας. Βλέπουμε και φτιάχνουμε ταινίες, που οργανώνονται από τα παιδιά, τα οποία περνάνε από όλα τα στάδια της προετοιμασίας. Κάνουν τους ενδυματολόγους, φτιάχνουν στον υπολογιστή παρουσιάσεις, βρίσκουν τους ρόλους τους. Τους αρέσει γιατί νιώθουν δημιουργικά. Δυστυχώς φέτος δεν το κάναμε αυτό λόγω κορωνοϊού. Επίσης κάθε Χριστούγεννα, Πάσχα, καλοκαίρι κάνουμε επισκέψεις στο Χαμόγελο του παιδιού με όσα παιδιά και γονείς θέλουν να συμμετέχουν. Είναι σημαντικό να μάθουμε στα παιδιά τη δύναμη του «προσφέρω». Στην αρχή, με το Χαμόγελο του παιδιού, είχα πάρα πολύ άγχος κι αναρωτιόμουν αν τους κάνω καλό. Θα πηγαίναμε σε ένα σπίτι που φιλοξενούνται παιδιά που δεν μεγαλώνουν στις ίδιες συνθήκες με τα δικά μας. Μίλησα με μια φίλη παιδοψυχολόγο και μου είπε πως είναι ό, τι καλύτερο μπορούμε να κάνουμε σαν ομάδα. Τα παιδιά πρέπει να έρχονται σε επαφή με κάτι διαφορετικό από εκείνα. Μαθαίνουμε από τα παιδιά. Εμείς είμαστε τυχεροί που απασχολούμαστε σε αυτό το χώρο. Ότι προβλήματα κι αν έχεις, μπαίνοντας σε μια τάξη, παίρνεις τόση πολλή αγάπη που μετά λες είναι ποτέ δυνατόν αν μην αγαπάω τη δουλειά μου; 

Πως χειριστήκατε την αναστολή λειτουργίας του κέντρου λόγω της πανδημίας;

Η δική μας η επιχείρηση έκλεισε 11 Μαρτίου και επαναλειτούργησε 1 Ιουνίου. Μιλάμε για 2,5 μήνες απουσίας. Ήταν πάρα πολύ δύσκολο για εμάς. Προβλήματα δημιουργήθηκαν σε επιχειρήσεις οι οποίες είχαν 15 χρόνια στο χώρο κι έχουν αναπτυχθεί πολύ περισσότερο, με άλλα δεδομένα, άλλες δομές. Πόσο μάλλον σε εμάς, μια επιχείρηση που τώρα έκλεισε τον 3ο της χρόνο. Επειδή όμως δεν μου αρέσει να βλέπω τη ζωή μίζερα, θεωρώ ότι όλες οι καταστάσεις είναι αντιμετωπίσιμες. Δε μπορώ να κατηγορήσω κανέναν. Το πιο εύκολο είναι να κατηγορούμε το κράτος και τους μηχανισμούς του. Και γι’ αυτό ήταν μια πρωτόγνωρη κατάσταση, για όλο τον κόσμο. Εγώ όμως θα είμαι αισιόδοξη, θα πω ότι θα τα καταφέρουμε και μετά από αυτό. Πρέπει όλοι να εξελισσόμαστε. Κι εμείς οι εκπαιδευτικοί τη δουλειά μας να την εξελίξουμε, να δουλέψουμε την τεχνολογία. Μέσα από την τεχνολογία να προχωρήσουμε παρακάτω και να ακολουθήσουμε αυτό που γίνεται. Ίσως είναι μια καλή ευκαιρία κι εμείς οι άνθρωποι να δούμε λίγο διαφορετικά κάποια πράγματα γιατί σίγουρα επαναπροσδιοριζόμαστε μέσα από όλα αυτά. Αν έχουμε ξανά lockdown, θα πρέπει αυτή τη στιγμή να μας βρει προετοιμασμένους. Τώρα έχουμε το χρόνο να κάνουμε τα πράγματα διαφορετικά. Μακάρι να μη συμβεί για την οικονομία παγκόσμια. Κι αν είμαστε μοιρολάτρες, τι θα κερδίσουμε;

Το The People’s Trust πώς το βρήκες;

Μου το σύστησε μια φίλη. Το έψαξα στο διαδίκτυο, σκέφτηκα ότι δεν έχω κάτι να χάσω κι έτσι επικοινώνησα μαζί τους. Ήταν εξαιρετική η συνεργασία μας, η αντιμετώπισή τους είναι πολύ όμορφη και σε ενισχύουν και ψυχολογικά, πέρα από την οικονομική αρωγή. Υπάρχει μια πολύ καλή συνεργασία και ένα πολύ καλό κλίμα γενικότερα. Ήταν επίσης πολύ ενθαρρυντικοί με αυτό που ήθελα να κάνω. Για μένα ήταν σημαντικό να έχω στην αρχή ανθρώπους να με στηρίξουν. Νομίζω ότι σου δίνει και μια ώθηση το να νιώθεις πως κάποιος πιστεύει σε εσένα και στο όραμά σου. Μπορεί έτσι να γίνεσαι κι ακόμη καλύτερη, εφόσον έχεις αυτή την στήριξη από πίσω. Είναι πολύ καλοί επαγγελματίες. Είναι τυπικοί όπως πρέπει, συγκεκριμένοι σε αυτά που θέλουν και σε βοηθούν κι εσένα να είσαι συγκεκριμένη απέναντι σε αυτό που κάνεις. Νιώθεις ότι έχεις έναν άνθρωπο δίπλα σου για ό, τι χρειαστείς, για μια συμβουλή. Έχεις την εναλλακτική επιλογή όταν χρειάζεσαι λύση σε ένα πρόβλημα. Μπορείς να συζητήσεις με μια ομάδα ανθρώπων που θα σε βοηθήσει σε όλα τα θέματα που μπορεί να απασχολούν την επιχείρηση. Και μπορείς επίσης να εκπαιδεύεσαι συνεχώς. 

Ήρθε κάποια στιγμή που να κουράστηκες τόσο και να σκέφτηκες να τα παρατήσεις;

Πολλές φορές. Είναι φυσιολογικό. Όχι όμως ότι θα τα παρατήσω, με τίποτα. Πολλές φορές λέω ότι δεν μπορώ άλλο, κουράστηκα. Αλλά το λέω και δεν το πιστεύω. Είναι λογικό αυτό το συναίσθημα γιατί είμαστε άνθρωποι, κι έχει πολλές ευθύνες και πολλή κούραση μια επιχείρηση. Κι η κούραση φέρνει μια αίσθηση αδυναμίας και σε κάνει να σκέφτεσαι ότι  δεν είναι όλα διαχειρίσιμα. Παρ’ όλα αυτά, η σκέψη αυτή έρχεται στιγμιαία και μετά είναι σα να μην το σκέφτηκα ποτέ. Και θα ξαναπεράσει, αλλά θα φύγει πάλι. Βέβαια ποτέ δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει και όλα είναι μέσα στο πρόγραμμα. Αλλά είμαι πολύ χαρούμενη που έχω φτάσει ως εδώ. 

Αν μια γυναίκα σου έλεγε πως θέλει να ανοίξει τη δική της επιχείρηση τι θα τη συμβούλευες;

Αρχικά θα την παρότρυνα να το κάνει. Όμως θα παρότρυνα έναν άνθρωπο ο οποίος θα είχε ένα συγκεκριμένο όραμα. Που δεν λέει  ότι δεν είναι σίγουρη αν θα τα καταφέρει. Αν θα ξεκινούσαμε με αυτή τη βάση, θα της έλεγα να το δουλέψει περισσότερο, να έχει μια τριβή στο αντικείμενό και ως μισθωτή. Να αποκτήσει μια εμπειρία και να το κάνει αργότερα, γιατί όταν δεν είσαι σίγουρος νομίζω ότι δεν το θέλεις αρκετά. Μπορεί να κάνω λάθος αλλά αυτή είναι η δική μου άποψη. Αυτό που θα τη συμβούλευα περισσότερο είναι να είναι πολύ συγκεντρωμένη σε αυτό που θέλει να κάνει και οργανωμένη. Να έχει όρεξη να εργαστεί. Η λογική δεν είναι «ανοίγω μια επιχείρηση και βάζω 5 υπαλλήλους από την αρχή». Πρέπει να έχεις εσύ όρεξη να δουλέψεις για να κάνεις κάτι δικό σου. Το δικό σου παίρνει πάρα πολλή ενέργεια, και δεν σου αφήνει σχεδόν καθόλου προσωπικό χρόνο. Δεν είναι 8 ώρες και έφυγα. Οπότε, εκείνη που θέλει να το προσπαθήσει θα πρέπει να αγαπά αυτό που κάνει, να βγάζει στη δουλειά αγάπη και όρεξη. Να κυνηγήσει το όνειρό. Κανείς δεν μπορεί να δουλέψει στο δικό σου κομμάτι και να δώσει το 100%. Δεν ανοίγουμε μια επιχείρηση για να γίνουμε αφεντικό. Δεν πρέπει να νιώθεις αφεντικό, αν θέλεις η δουλειά σου να έχει επιτυχία. Όποιος εργάζεται μπορεί να τα καταφέρει. Και οι αδυναμίες, που σίγουρα θα προκύψουν ειδικά στην αρχή, να μην την πτοήσουν. Να προσπαθήσει να τις μετατρέψει σε δύναμη.

Μετά από 3 ολόκληρα χρόνια στο After School θα έκανες κάτι διαφορετικά; 

Θα έκανα κάθε χρόνο αλλαγές στο χώρο αν μπορούσα, γιατί πάντα προκύπτουν νέες ανάγκες. Θα ήθελα πιο πολλούς χώρους, μετατροπές, αλλαγές γιατί αυτό βοηθάει στο να εξελίσσεται η δουλειά, να γίνεται πιο εύκολα. Αλλιώς ξεκινάς στην αρχή κι άλλες ανάγκες προκύπτουν στην πορεία. Ως προς τη διαχείριση, κι εκεί κάνω αλλαγές συχνά γιατί αποκτάω άλλες εμπειρίες, είτε αυτές είναι στο προσωπικό, είτε σε πελατειακό επίπεδο. Κάθε μέρα είναι διαφορετική. Και ως προς τη δουλειά μου αλλάζω. Πέρα από το κομμάτι της επιχείρησης και το πώς το διαχειρίζομαι σαν εργοδότρια, είμαι και ενεργή δασκάλα. Περισσότερα χρόνια, διαφορετικές εμπειρίες. Και όλα αυτά διαμορφώνουν το χαρακτήρα παράλληλα. Και ηλικιακά όσο μεγαλώνει κανείς βλέπει αλλιώς τα πράγματα. 

Έχεις δεχτεί κάποια διάκριση θετική ή αρνητική λόγω φύλου;

Θα ήμουν άδικη αν έλεγα ναι. Δεν ξέρω αν έχει να κάνει φυσικά και με το είδος του επαγγέλματος, γιατί μπορεί μια γυναίκα που κάνει κάτι άλλο να αντιμετωπιζόταν τελείως διαφορετικά. Για μένα όμως δεν υπάρχει φύλο σε κάποια πράγματα. Θεωρώ όμως ότι το επάγγελμά μας είναι μια ιδιαίτερη κατηγορία όπου δύσκολα θα μπορούσε να δεχτεί κανείς διακρίσεις λόγω φύλου. Και σε συνεργασίες με άλλα κέντρα δεν έχω βιώσει κάτι, όμως. Δε μου αρέσει να συμβαίνουν τέτοια πράγματα το 2020 και ίσως για αυτό δεν το δέχομαι κιόλας ότι μπορεί να συμβαίνουν. Όλοι οι άνθρωποι έχουμε ανασφάλειες και όλοι κάποια στιγμή έχουμε πει κάτι μειονεκτικό για κάποιον, ακόμη και άθελά μας. Γι’ αυτό και πρέπει να δουλέψουμε όλοι το δικό μας χαρακτήρα. Σήμερα όμως η γυναίκα έχει πολύ μεγάλη δύναμη -καμία σχέση με τη γενιά των γιαγιάδων μας. Συνεισφέρουμε αντάξια οικονομικά στο σπίτι. Πρέπει να υπάρχει σεβασμός σε όλα τα επίπεδα. Να μη μετατρέπουμε τη δύναμή μας σε θράσος, να είμαστε δυναμικές για να είμαστε ίσες. 


Σχετικά με το The People’s Trust

Το The People’s Trust, είναι ένας ιδιωτικά χρηματοδοτούμενος, μη κερδοσκοπικός οργανισμός που υποστηρίζει νεοσύστατες και υφιστάμενες μικρές επιχειρήσεις όλων των κλάδων, παρέχοντας μικροχρηματοδότηση μέχρι το ποσό των €10.000 και δωρεάν υπηρεσίες επιχειρηματικής ανάπτυξης. Όραμά του, να συμβάλει στη μείωση της ανεργίας στην Ελλάδα μέσω της ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας. Για το λόγο αυτό, προσφέρει στους επιχειρηματίες του αύριο τα εφόδια που χρειάζονται για να μετατρέψουν τις ιδέες τους σε βιώσιμες επιχειρήσεις. Αναζήτησε περισσότερες πληροφορίες στο https://www.thepeoplestrust.org/.